İran’daki ulusal protestolar sonucunda ölü sayısının 2000’in üzerine çıktığı bildirildi. Göstericilere yönelik yapılan baskılar sırasında yetkililerin iletişimi kesmesinin ardından İranlılar, günler sonra yurt dışına telefonla ulaşım sağladı.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı, ölü sayısının en az 2003 olduğunu duyurdu.
Bu rakam, İran’daki herhangi bir protesto veya huzursuzluk döneminde yaşanan ölümlerden çok daha fazlasını temsil ediyor ve ülkenin 1979 İslam Devrimi’ndeki kaos ortamını hatırlatıyor.
İran devlet televizyonu, ölümleri ilk kez resmi olarak kabul ederek, bir yetkilinin “birçok şehidimiz var” ifadesine yer verdi. Ancak bu açıklama, aktivistlerin ölü sayısını bildirmesinin ardından yapıldı.
Protestolar, İran’ın zayıf ekonomisine yönelik öfkeyle iki hafta önce başlamış ve hızla teokrasiye, özellikle de 86 yaşındaki Suudi Lider Ayetullah Ali Hamaney’e yönelmiştir.
Protestolar sırasında ortaya çıkan görüntülerde, Hamaney’in ölümünü isteyen yazılar ve sloganlar görülüyor.
Ölü sayısının açıklanmasının hemen ardından ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social’da “İranlı Patriotlar, PROTESTOYA DEVAM EDİN – KURUMLARINIZI ELE GEÇİRİN!!!” mesajını paylaştı.
Trump, “Protestocuların anlamsız bir şekilde öldürülmesi durmadan tüm İranlı yetkililerle olan toplantılarımı iptal ettim. YARDIM YOLDADIR.” ifadelerini kullandı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Al Jazeera ile yaptığı bir röportajda, ABD elçisi ile iletişim kurmaya devam ettiğini aktardı. Trump’ın mesajına yanıt olarak, İran güvenlik yetkilisi Ali Larijani, “İran halkının ana katillerinin isimlerini açıklıyoruz: 1- Trump 2- İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu.” yazdı.
Aktivist grup, ölülerin 1850’sinin protestocu, 135’inin ise hükümete bağlı olduğunu bildirdi. Ayrıca 9 çocuğun ve 9 sivilin de yaşamını yitirdiği belirtildi.
İran’da internet kesintisi nedeniyle protestoları dışarıdan değerlendirmek zorlaştı. AP, ölü sayısını bağımsız olarak doğrulayamamıştır. İran hükümeti de toplam kayıp sayıları sunmamıştır.
İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’ndan Skylar Thompson, yeni ölü sayısının şok edici olduğunu ve bunun 2022 Mahsa Amini protestolarındaki ölü sayısının dört katı olduğunu vurguladı.
İran’daki tanıklar, güvenlik güçlerinin yoğun bir varlığının bulunduğunu ve sokaklarda eylemlerin sürdüğünü aktardı. Protestolar sırasında birçok hükümet binası ateşe verildi ve ATM’ler tahrip edildi.




