ABD Başkanı Donald Trump, bir kez daha NATO müttefiklerinin, Amerika Birleşik Devletleri’ne ihtiyaç duyulduğunda “orada olup olmayacaklarını” sorguladı. Trump, ittifakın Afganistan’daki birliklerinin “biraz geride kaldığını” iddia ederek asılsız bir şekilde eleştiride bulundu.
Trump, Perşembe günü İsviçre’nin Davos kentinde Fox News ile yaptığı röportajda, “Her zaman şunu söyledim: Eğer bir gün ihtiyaç duyarsak orada olacaklar mı? Bu gerçekten nihai bir test. Ve bundan emin değilim. Biz orada olurduk, ama ya onlar?” ifadelerini kullandı.
9/11 terör saldırılarının ardından, ABD, NATO üyesi olarak Madde 5’i ilk kez devreye sokmuştu. Bu maddede, bir üye ülkeye yapılan saldırının tüm üyelere yapılmış sayılacağı belirtiliyor.
20 yıl boyunca NATO müttefikleri ve diğer ortak ülkeler, ABD askerleriyle birlikte Afganistan’da savaştı. Trump, bu fedakarlıkları sürekli küçümsemiştir.
“Onlara hiç ihtiyacımız olmadı. Aslında onlardan hiç bir şey istemedik. Biliyor musunuz, Afganistan’a bazı asker gönderdiler diyebilirler. Ve gerçekten de gönderdiler, ama biraz geride kaldılar,” diye konuştu.
Başkanın bu açıklamaları, NATO müttefiklerini rahatsız etti. Bu açıklamalar, Trump’ın Grönland’ı ele geçirme tehdidi ile müttefikler arasında gerilime yol açtığı bir haftanın sonunda geldi.
Afganistan’da 3,500 müttefik asker hayatını kaybetti. Bunların 2,456’sı Amerikalı, 457’si ise Britanyalıydı. Danimarka, işgal başladığında 5 milyon nüfusa sahip olmasına rağmen 40’tan fazla asker kaybetti.
Trump, yıl başından beri NATO’nun ABD’yi destekleme istekliliğini sorguluyor.
7 Ocak’ta Truth Social’da “NATO’nun bize gerçekten ihtiyacımız olduğunda orada olacağına şüpheliyim,” ifadelerini kullandı. “Biz her zaman NATO için orada olacağız, onların bize olacağı kadar,” dedi.
Trump’ın Fox News’e yaptığı açıklamalardan önce, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, başkanın ittifakın ABD’yi destekleme istekliliğini küçümseyen önceki açıklamalarına yanıt vermişti.
Rutte, “Sizin kesin olarak emin olmadığınız bir şey duydum; eğer saldırıya uğrarsanız, Avrupalıların ABD’ye yardım edeceğinden şüphe duyuyorsunuz,” dedi ve ekledi: “Size söyleyeyim – edecektir. Afganistan’da bunu yaptılar.”
Britanya’dan da tepkiler yükseldi. Savunma Bakanı John Healey, “NATO’nun Madde 5’i sadece bir kez devreye girdi. Birleşik Krallık ve NATO müttefikleri ABD’nin çağrısına yanıt verdi ve Afganistan’da 450’den fazla Britanyalı hayatını kaybetti,” dedi.
Emily Thornberry, Trump’ın açıklamalarının “tam bir hakaret” olduğunu ifade ederken, muhalefet lideri Kemi Badenoch, müttefiklerin fedakarlıklarının “kabul edilemez” olduğunu dile getirdi.
